Lasagne wegetariańska – sycące danie bez mięsa

Lasagne wegetariańska to danie dla osób, które lubią solidnie zjeść, ale chcą ograniczyć mięso bez poczucia straty. Sprawdzi się, gdy trzeba nakarmić kilka głodnych osób i nie ma ochoty stać przy kuchni cały dzień. Warstwy makaronu, konkretnego sosu pomidorowego i kremowego beszamelu robią robotę, a piekarnik wykonuje większość pracy. W tej wersji jest dużo warzyw, solidna porcja białka z sera i fasoli oraz smak jak z klasycznej lasagne z mięsem, tylko lżejszy dla żołądka.

Składniki na lasagne wegetariańską (forma ok. 20×30 cm)

Danie wychodzi na ok. 6 porcji. Można użyć płatów makaronu suchych (bez wstępnego gotowania) lub podgotowanych – w przepisie zakładany jest makaron suchy do zapiekania.

Makaron:
- 250–300 g suchych płatów lasagne
Sos warzywno-pomidorowy:
- 2 łyżki oliwy lub oleju rzepakowego
- 1 duża cebula
- 3 ząbki czosnku
- 1 średnia marchewka
- 1 mała cukinia
- 1 mały bakłażan (lub dodatkowa cukinia, jeśli bakłażanu brak)
- 1 czerwona papryka
- 400 g pieczarek
- 2 puszki pomidorów krojonych (2 × 400 g) lub 700–800 ml passaty pomidorowej
- 1 puszka czerwonej fasoli lub ciecierzycy (odsączona, ok. 240 g)
- 2 łyżki koncentratu pomidorowego
- 1 łyżeczka cukru (do balansu kwasowości)
- 1 łyżeczka suszonego oregano
- 1 łyżeczka suszonej bazylii
- 1/2 łyżeczki suszonego tymianku
- sól i świeżo mielony pieprz do smaku
Beszamel do lasagne wegetariańskiej:
- 60 g masła
- 60 g mąki pszennej (ok. 4 czubate łyżki)
- 800 ml mleka (2% tłuszczu lub więcej)
- szczypta gałki muszkatołowej
- 1/2 łyżeczki soli (lub do smaku)
- biały lub czarny pieprz do smaku
Ser:
- 200 g tartego sera mozzarella
- 50–70 g tartego parmezanu lub grana padano (opcjonalnie, ale mocno polecane)
- opcjonalnie: 150 g ricotty lub twarogu półtłustego do przełożenia warstw

Przygotowanie lasagne wegetariańskiej krok po kroku

Przygotowanie warzyw
Cebulę obrać i drobno posiekać. Czosnek obrać i posiekać lub przecisnąć. Marchewkę obrać i zetrzeć na grubych oczkach lub drobno pokroić w kostkę. Cukinię, bakłażan i paprykę pokroić w niedużą kostkę. Pieczarki oczyścić i pokroić w plasterki lub półplasterki.
Smażenie bazy do sosu
Na dużej, szerokiej patelni lub w garnku rozgrzać 2 łyżki tłuszczu. Wrzucić cebulę, smażyć na średnim ogniu ok. 5 minut, aż się zeszkli i lekko zmięknie. Dodać marchewkę, smażyć kolejne 3–4 minuty, mieszając. Następnie dodać czosnek i smażyć jeszcze ok. 30 sekund, tylko do uwolnienia aromatu.
Warzywa do sosu pomidorowego
Do cebuli z marchewką dorzucić cukinię, bakłażan, paprykę i pieczarki. Posolić lekko (ok. 1/2 łyżeczki), aby warzywa puściły wodę. Smażyć na dość mocnym ogniu 10–12 minut, od czasu do czasu mieszając, aż większość wody odparuje, a warzywa lekko się zrumienią. Im lepiej odparowane i podsmażone warzywa, tym sos będzie bardziej wyrazisty, a lasagne mniej wodnista.
Sos pomidorowy z warzywami
Do podsmażonych warzyw dodać koncentrat pomidorowy, wymieszać i podsmażyć ok. 1 minutę. Wlać pomidory z puszki lub passatę. Dodać cukier, oregano, bazylię, tymianek, sól i pieprz (na początek ok. 1 łyżeczki soli i 1/2 łyżeczki pieprzu, później doprawić). Dorzucić przepłukaną i odsączoną fasolę lub ciecierzycę. Doprowadzić do wrzenia, po czym zmniejszyć ogień i dusić bez przykrycia 15–20 minut, aż sos zgęstnieje. Smak powinien być intensywny i lekko ziołowy.
Kontrola gęstości sosu
Sos na lasagne nie może być wodnisty. Łyżka powinna zostawiać wyraźny ślad po przeciągnięciu po dnie garnka. Jeśli sos jest rzadki, odparować jeszcze 5–10 minut. Jeśli jest zbyt gęsty (przypomina pastę), dolać niewielką ilość wody lub bulionu. Ostatecznie doprawić solą i pieprzem.
Beszamel – przygotowanie podstawy
W osobnym garnku rozpuścić masło na średnim ogniu. Gdy się spieni, dodać mąkę i energicznie mieszać trzepaczką lub łyżką przez 1–2 minuty. Mąka nie powinna się zrumienić, tylko lekko „zapiec”, by zniknął surowy posmak. Powstanie gęsta pasta (zasmażka).
Beszamel – dolewanie mleka
Do gorącej zasmażki stopniowo dolewać mleko (najlepiej w temperaturze pokojowej), po ok. 100–150 ml na raz, cały czas intensywnie mieszając, aby nie powstały grudki. Po wlaniu całego mleka gotować sos na małym ogniu 5–7 minut, mieszając, aż zgęstnieje. Konsystencja: gęsty, gładki sos, który spływa z łyżki, ale zostawia wyraźną powłokę.
Doprawianie beszamelu
Do gotowego beszamelu dodać sól, pieprz i szczyptę gałki muszkatołowej. Spróbować – sos powinien być wyraźnie doprawiony, bo to on nadaje całości kremowości i smaku. Jeśli sos jest zbyt gęsty, rozrzedzić odrobiną mleka; jeśli zbyt rzadki, gotować chwilę dłużej.
Przygotowanie sera i formy
Piekarnik nagrzać do 190°C – góra/dół (bez termoobiegu). Formę do zapiekania delikatnie natłuścić olejem lub masłem. Ser mozzarella i parmezan zetrzeć na tarce. Jeśli używana jest ricotta lub twaróg, rozgnieść go widelcem, można dodać odrobinę soli i pieprzu.
Układanie lasagne – pierwsza warstwa
Na dno formy wylać cienką warstwę beszamelu (2–3 łyżki), rozprowadzić równomiernie. Ułożyć pierwszą warstwę suchych płatów lasagne, lekko zachodzących na siebie. Na makaron wyłożyć ok. 1/3 sosu warzywno-pomidorowego, rozsmarować. Jeśli używana jest ricotta lub twaróg, na sosie porozkładać łyżeczką niewielkie porcje (ok. 1/3 ilości). Polać cienką warstwą beszamelu (ok. 1/4 całości).
Kolejne warstwy lasagne
Powtórzyć układanie: makaron – sos warzywny – ricotta (opcjonalnie) – beszamel. W zależności od wysokości formy wyjdą zwykle 3–4 warstwy makaronu. Ostatnią warstwą powinien być makaron przykryty obficie beszamelem, tak aby płaty nigdzie nie wystawały na sucho. Na wierzch wysypać równomiernie startą mozzarellę i parmezan.
Pieczenie lasagne wegetariańskiej
Formę przykryć szczelnie folią aluminiową (błyszczącą stroną do środka), tak aby folia nie dotykała sera. Wstawić do nagrzanego piekarnika i piec pod przykryciem ok. 30 minut. Następnie zdjąć folię i dopiekać kolejne 15–20 minut, aż ser się ładnie zrumieni, a brzegi będą lekko bulgotać.
Odpoczynek po upieczeniu
Po wyjęciu z piekarnika lasagne odstawić na 15–20 minut. Ten etap jest kluczowy, żeby danie się „związało” i dało się kroić w ładne kawałki. Od razu po pieczeniu lasagne będzie zbyt płynna.

Dno formy zawsze powinno być przykryte beszamelem lub sosem, a nie suchym makaronem – to zabezpiecza przed przypaleniem i twardymi płatami na spodzie.

Wartości odżywcze lasagne wegetariańskiej (szacunkowo)

Wartości zależą od użytych serów i ilości tłuszczu, ale orientacyjnie przy 6 porcjach z podanej ilości składników jedna porcja ma:

• ok. 550–650 kcal
• białko: 22–28 g
• tłuszcz: 22–28 g
• węglowodany: 60–70 g
• sporo błonnika z warzyw i fasoli + wapń z sera i mleka

Aby obniżyć kaloryczność, można zmniejszyć ilość sera lub użyć częściowo sera light, a beszamel przygotować na mleku o niższej zawartości tłuszczu.

Warianty i zamienniki dla lasagne wegetariańskiej

Lasagne wegetariańska z większą ilością białka

Dla osób stawiających na sycące, białkowe dania, warto:

Zwiększyć ilość strączków – zamiast jednej puszki fasoli lub ciecierzycy, wykorzystać 2 puszki, zmieniając przy tym nieco proporcje warzyw (można odjąć część pieczarek lub bakłażana). Dzięki temu struktura sosu będzie bardziej „mięsista”, a danie zdecydowanie bardziej sycące.

Dobrym dodatkiem jest też warstwa z ricotty wymieszanej z jogurtem greckim i odrobiną startego parmezanu. Taka mieszanka nie tylko podbija białko, ale też dodaje delikatnej kwaskowej nuty, która fajnie przełamuje pomidorowy sos.

Lasagne wegetariańska bez laktozy lub lżejsza

W wersji lżejszej lub odpowiedniej dla osób unikających laktozy można:

Zastąpić mleko w beszamelu napojem roślinnym (np. sojowym niesłodzonym) i użyć roślinnej margaryny zamiast masła. Ważne, by napój roślinny nie był waniliowy ani słodzony – inaczej sos będzie dziwnie deserowy w smaku.

Ser mozzarella można wymienić na dobry ser wegański do zapiekania, który się rozpuszcza. Parmezan można pominąć lub zastąpić mieszanką drożdży nieaktywnych i odrobiny tartej bułki na wierzchu dla chrupkości.

Jak dodać więcej warzyw bez komplikowania przepisu

Bez zmiany podstawowej struktury dania można „przemycić” dodatkowe warzywa. Dobrze sprawdzą się: szpinak (świeży lub mrożony, dobrze odciśnięty z wody), drobno starta dynia lub seler naciowy. Można je dorzucić na etapie duszenia warzyw z pomidorami – ważne jedynie, by całość solidnie odparować, żeby nie rozrzedzić sosu.

Przechowywanie i odgrzewanie lasagne wegetariańskiej

Lasagne dobrze znosi przechowywanie i często na drugi dzień smakuje jeszcze lepiej, bo smaki mają czas się przegryźć. To wygodne danie do przygotowania „na zapas”.

Przechowywanie w lodówce i zamrażanie

Po całkowitym wystudzeniu lasagne można przechowywać w lodówce przez do 3 dni, najlepiej przykrytą folią lub w zamykanym pojemniku. Krojenie na porcje od razu po wystudzeniu ułatwia późniejsze odgrzewanie.

Do zamrażania najlepiej nadają się już pokrojone kawałki, szczelnie zawinięte w folię i włożone do woreczka lub pojemnika. W zamrażarce lasagne wytrzyma ok. 2–3 miesięcy. Przed odgrzewaniem warto ją rozmrozić w lodówce (np. przez noc), ale można też podgrzewać z zamrożonego – wtedy wydłuża się czas.

Jak odgrzewać lasagne, żeby nie wyschła

Przy odgrzewaniu w piekarniku (ok. 170–180°C) warto przykryć formę folią aluminiową i podgrzewać ok. 15–20 minut (dla jednej–dwóch porcji krócej). Można skropić wierzch odrobiną wody lub mleka, jeśli wydaje się suchy. Pod koniec można zdjąć folię, żeby ser delikatnie się przypiekł.

W mikrofalówce pojedyncze porcje podgrzewają się szybko (2–4 minuty, w zależności od mocy), ale trzeba liczyć się z tym, że makaron może być nieco bardziej miękki. Warto nakryć talerz pokrywką lub folią do mikrofalówki, by zachować wilgoć.

Najczęstsze problemy przy lasagne wegetariańskiej i jak ich uniknąć

Za rzadki sos, twardy makaron i inne kłopoty

Najczęstsze wpadki wynikają z pośpiechu lub zbyt dużej ilości płynu w sosie. Zbyt rzadki sos pomidorowy sprawia, że lasagne rozpływa się na talerzu i ciężko ją ładnie pokroić. Rozwiązanie jest proste: dłuższe odparowanie sosu warzywno-pomidorowego przed składaniem. Lepiej mieć sos odrobinę zbyt gęsty niż zbyt rzadki – makaron i tak wciągnie trochę wilgoci.

Drugi problem to twardy makaron po upieczeniu. Dzieje się tak zwykle wtedy, gdy:
– sos jest za gęsty i jest go mało,
– płaty makaronu są niedokładnie przykryte beszamelem i sosem,
– czas pieczenia pod przykryciem jest za krótki.

Dlatego ważne jest, by każda warstwa makaronu była dobrze otulona sosem, a wierzch obficie przykryty beszamelem. Pieczenie pod folią pozwala makaronowi „ugotować się” w parze i sosie, a dopiero potem warto odkryć naczynie, żeby ser się zrumienił.

Trzecia kwestia to zbyt słabe doprawienie. Sos warzywny i beszamel muszą być dobrze doprawione już w garnku. W piekarniku smak się nie „magicznie” nie wzmocni – jedynie się połączy. W razie wątpliwości lepiej lekko podbić sól i pieprz przed składaniem całości.

Im bardziej skoncentrowany sos warzywno-pomidorowy, tym lasagne smakuje jak długo duszona, „restauracyjna” wersja, nawet jeśli przygotowanie zajmuje tylko nieco ponad godzinę.