Ciasto katarzynka siostry Anastazji – sprawdzony przepis krok po kroku

Ciasto katarzynka siostry Anastazji to warstwowa kompozycja kruchego spodu, gęstego budyniu i delikatnej piany bezowej. Masa budyniowa z prawdziwej śmietany łączy się z chrupiącym spodem, a zwieńczenie z ubitych białek topi się na języku. Nazwa nawiązuje do imienin świętej Katarzyny, choć przepis doskonale sprawdza się przez cały rok. Całość wymaga nieco czasu, ale efekt – trwałe ciasto z wyraźnie oddzielonymi warstwami – rekompensuje wysiłek.

Składniki na ciasto katarzynka

Przepis na blaszkę o wymiarach 24×35 cm. Porcja wystarcza dla 12-15 osób.

Spód kruchy

250 g mąki pszennej
125 g zimnego masła
75 g cukru pudru
2 żółtka
1 łyżka śmietany 18%
szczypta soli

Masa budyniowa

500 ml śmietany kremówki 30%
500 ml mleka 3,2%
2 budynie waniliowe w proszku (80 g)
150 g cukru
6 żółtek
200 g masła
łyżeczka ekstraktu waniliowego

Beza

6 białek
300 g cukru
łyżeczka octu winnego

Przygotowanie ciasta katarzynka krok po kroku

Kruche ciasto: Mąkę przesiać z cukrem pudrem i solą. Dodać pokrojone w kosteczkę zimne masło. Rozetrzeć palcami na kruszonkę – masło powinno być równomiernie rozdzielone, ale nie wolno długo ugniatać, żeby masa się nie rozgrzała. Dodać żółtka i śmietanę, zagniatać szybko, aż składniki się połączą. Uformować placek, owinąć folią i schłodzić przez 30 minut.
Pieczenie spodu: Ciasto rozwałkować między dwiema warstwami folii spożywczej na grubość około 3-4 mm. Przenieść do blaszki wyłożonej papierem, nakłuć widelcem w kilkunastu miejscach. Wstawić do piekarnika nagrzanego do 180°C na 18-20 minut, aż brzegi lekko się zarumienią. Spód musi być całkowicie upieczony – niedopieczony rozmięknie pod masą budyniową.
Budyń: W garnku wymieszać proszek budyniowy z cukrem i żółtkami. Dodać 150 ml zimnego mleka, rozetrzeć na gładką masę bez grudek. Resztę mleka zagotować ze śmietaną. Gorący płyn wlewać powoli do masy budyniowej, cały czas mieszając. Przelać z powrotem do garnka, gotować na średnim ogniu, ciągle mieszając, aż masa zgęstnieje – zajmie to 3-4 minuty od momentu zagotowania.
Wzbogacenie masy: Gorący budyń zdjąć z ognia. Dodawać masło pokrojone w kostkę, po 2-3 kawałki naraz, energicznie mieszając. Każda porcja musi się całkowicie wmieszać przed dodaniem kolejnej. Na koniec wlać ekstrakt waniliowy. Masa powinna być gładka i lśniąca.

Budyń nakładać na spód natychmiast po zdjęciu z ognia. Jeśli masa ostygnie, powstanie skórka i trudno będzie ją równomiernie rozłożyć.

Łączenie warstw: Gorący budyń wyłożyć na upieczony spód. Wyrównać szpatułką, delikatnie stukając blaszką o blat – usuwa to pęcherzyki powietrza. Powierzchnia musi być idealnie gładka, bo każda nierówność będzie widoczna pod bezą.
Przygotowanie bezy: Białka ubijać mikserem na najwyższych obrotach, aż pojawią się delikatne bąbelki. Dodać ocet, kontynuować ubijanie. Gdy masa się spieni, wsypywać cukier – po łyżce co 10-15 sekund. Ubijać jeszcze 5-7 minut po dodaniu całego cukru. Beza jest gotowa, gdy tworzy sztywne, błyszczące szpice, a cukier całkowicie się rozpuścił (sprawdzić, rozcierając odrobinę masy między palcami).
Nakładanie bezy: Bezę wykładać na budyń łyżką, tworząc kopczyki lub rozprowadzić równomiernie szpatułką. Można zostawić gładką powierzchnię albo wyciągnąć delikatne szpice – podczas pieczenia lekko się zarumienią i dodadzą efektu wizualnego.
Pieczenie całości: Ciasto wstawić do piekarnika nagrzanego do 150°C na 25-30 minut. Beza powinna się ścieć, przybrać kremowy kolor na szczytach, ale nie zbrązowieć całkowicie. Zbyt wysoka temperatura sprawi, że beza spłaśnie po wystygnięciu.
Studzenie: Blachę wyjąć z piekarnika i pozostawić na kratce do całkowitego ostygnięcia – minimum 3-4 godziny. Najlepiej piec wieczorem i zostawić na noc. Ciasto krojone na ciepło rozleci się, warstwy się przemieszają.

Kroje i przechowywanie

Katarzynkę kroić ostrym, długim nożem lekko zwilżonym wodą. Po każdym cięciu wycierać ostrze – zapobiega to przyleganiu bezy i budyniu. Najlepiej sprawdza się technika jednego pewnego ruchu bez przesuwania noża tam i z powrotem.

Ciasto przechowywać w lodówce pod przykryciem do 4 dni. Beza z czasem nieco zmięknie przez wilgoć z budyniu, ale smak pozostaje niezmieniony. Nie zamrażać – po rozmrożeniu warstwa budyniowa traci konsystencję, a beza robi się gumowata.

Przed podaniem wyjąć ciasto z lodówki na 15-20 minut. W temperaturze pokojowej masa budyniowa odzyskuje kremowość, a smaki się wyostrzają.

Typowe problemy i rozwiązania

Rozmiękły spód: Najczęstszy błąd to za krótkie pieczenie podstawy lub nakładanie budyniu na niedostatecznie ostygniętą bazę. Spód musi być całkowicie upieczony i lekko zarumieniony. Jeśli mimo to mięknie, można następnym razem posmarować go cienką warstwą roztopionej czekolady przed nałożeniem budyniu – tworzy barierę.

Grudkowaty budyń: Proszek trzeba dokładnie rozetrzeć z zimnym płynem przed dodaniem gorącego mleka. Jeśli grudki już powstały, budyń przecedzić przez sito lub zblendować blenderem ręcznym. Masło dodawać wyłącznie do gorącej masy – w zimnym budyniu zastygnie w bryłki.

Opadnięta beza: Białka muszą być idealnie oddzielone od żółtek – nawet kropla tłuszczu uniemożliwi ubicie. Cukier wsypywać stopniowo, nie cały naraz. Zbyt wysoka temperatura pieczenia powoduje, że beza rośnie szybko, ale potem opada. Lepiej piec dłużej w niższej temperaturze.

Wodnista warstwa pod bezą: Objaw niedostatecznie ubitej bezy lub zbyt krótkiego pieczenia. Beza musi być ścięta na całej powierzchni, nie tylko na wierzchu. Jeśli po upieczeniu widać płynną warstwę między budyniem a bezą, następnym razem wydłużyć czas pieczenia o 5-10 minut.

Warianty smakowe katarzynki

Wersja czekoladowa: Połowę proszku budyniowego zastąpić budyniem czekoladowym. Do masy budyniowej dodać 100 g rozpuszczonej gorzkiej czekolady. Spód można wzbogacić łyżką kakao, zmniejszając odpowiednio ilość mąki.

Z owocami: Na budyń przed nałożeniem bezy wykładać odsączone owoce z kompotu – brzoskwinie, morele, wiśnie. Owoce muszą być suche, inaczej puszczą sok. Świeże owoce nie sprawdzają się – zmiękną podczas pieczenia i uwodnią ciasto.

Orzechowa: Do spodu dodać 50 g zmielonych orzechów włoskich lub laskowych, zmniejszając ilość mąki. Bezę posypać płatkami migdałowymi przed pieczeniem. Nadaje to ciastu wyraźniejszy, jesienno-zimowy charakter.

Wartości odżywcze ciasta katarzynka

Jedna porcja (przy podziale na 15 kawałków) dostarcza około 380-420 kcal. Ciasto zawiera znaczną ilość tłuszczu ze śmietany i masła oraz cukrów prostych. Białko pochodzi głównie z jaj – zarówno żółtek w budyniu, jak i białek w bezie.

To deserowe ciasto okolicznościowe, nie propozycja na codzienne słodkości. Bogata masa budyniowa syci skutecznie – niewielki kawałek wystarcza po obiedzie. Dla osób unikających laktozy przepis się nie sprawdzi – mleko i śmietana stanowią podstawę warstwy środkowej.