Ciasto z jednego jajka z dżemem – szybkie i tanie domowe ciasto

Ciasto z jednego jajka z dżemem to domowy wypiek w wersji kryzysowej: mało składników, minimum pracy, przyzwoity efekt. Sprawdza się, gdy w lodówce pusto, a ochota na coś słodkiego konkretna. Bazuje na prostym ucieranym cieście, które dobrze rośnie nawet przy jednym jajku. Dżem robi tu za nadzienie i dodatkowe dosłodzenie, więc nie trzeba sypać góry cukru.

Składniki na ciasto z jednego jajka z dżemem

Porcja na blaszkę około 20 × 20 cm lub małą tortownicę 20–22 cm. Wychodzi niższe, domowe ciasto – nie wysoki biszkopt.

1 jajko (rozmiar M, temperatura pokojowa)
180 g mąki pszennej (około 1 i 1/4 szklanki po 250 ml) – typ 450–550
120 g cukru (około 1/2 szklanki)
100 ml oleju (neutralnego w smaku: rzepakowy, słonecznikowy)
150 ml mleka (krowie lub roślinne, minimum 2% tłuszczu)
2 łyżeczki proszku do pieczenia (z lekką górką, około 10 g)
szczypta soli
1 łyżeczka cukru wanilinowego lub ekstraktu z wanilii (opcjonalnie)
150–200 g gęstego dżemu – najlepiej kwaśniejszy: porzeczkowy, śliwkowy, wiśniowy
masło lub olej + bułka tarta / mąka do przygotowania formy
cukier puder do posypania (opcjonalnie)

Dżem musi być gęsty. Rzadki dżem lub konfitura „pływająca” w syropie spłynie na dno i rozrzedzi ciasto, zamiast stworzyć wyraźną warstwę lub marmurek.

Przygotowanie ciasta z jednym jajkiem

Przygotowanie formy i piekarnika
Formę dokładnie posmarować masłem lub olejem, następnie wysypać cienką warstwą bułki tartej lub mąki. Nadmiar wysypać, stukając formą nad zlewem. Piekarnik rozgrzać do 180°C, góra–dół (bez termoobiegu).
Suche składniki
Do miski przesiać mąkę z proszkiem do pieczenia, dodać szczyptę soli i cukier wanilinowy (jeśli używany). Wymieszać łyżką, żeby proszek równomiernie się rozszedł. Przy tak małej ilości jajek proszek do pieczenia musi być dobrze rozprowadzony, inaczej ciasto wyrośnie nierówno.
Wilgotne składniki
Do osobnej, większej miski wbić jajko, dodać cukier. Ucierać rózgą lub mikserem przez 2–3 minuty, aż masa zrobi się jaśniejsza i lekko puszysta. Nie będzie tak jasna jak przy dużej ilości jajek, ale powinna wyraźnie zgęstnieć. Dolać olej, dalej mieszać, następnie wlać mleko i dokładnie połączyć.
Łączenie mas
Do mokrych składników wsypywać suche w 2–3 partiach, za każdym razem krótko mieszając tylko do połączenia. Najwygodniej użyć rózgi lub łyżki – mikser na niskich obrotach też się nada, ale bez długiego miksowania. Masa ma być gładka, lecz dość gęsta, powoli spływająca z łyżki. Jeśli wyjdzie bardzo gęsta (prawie jak plastelina), można dolać 1–2 łyżki mleka.
Przygotowanie dżemu
Dżem dokładnie rozmieszać łyżką. Jeśli zawiera duże kawałki owoców, można je lekko rozgnieść. Gdyby był zbyt zbity, wystarczy dodać 1–2 łyżeczki wody i rozetrzeć – ma się dać łatwo nakładać łyżeczką, ale nie spływać jak sos.
Układanie ciasta z dżemem – dwie opcje
Masę wylać do formy i wyrównać. W zależności od efektu można zrobić:

Wariant z warstwą dżemu:
Na wierzch ciasta wykładać dżem małymi porcjami (po pół łyżeczki), równomiernie po powierzchni. Dżem można delikatnie wcisnąć w ciasto, ale nie mieszać.

Wariant marmurkowy:
Na wierzch ciasta wykładać dżem w kilku większych „plamach”, a potem przeciągać przez nie patyczkiem lub końcem łyżki, robiąc esy-floresy. Nie mieszać za długo, żeby nie zabarwić całości na jeden kolor.
Pieczenie
Formę wstawić do nagrzanego piekarnika. Piec około 30–35 minut w 180°C. Po 25 minutach można sprawdzić patyczkiem – wbity w środek powinien wyjść suchy lub z pojedynczymi okruszkami (w miejscach, gdzie jest dżem, patyczek będzie wilgotny od nadzienia, to normalne). Jeśli wierzch szybko brązowieje, a środek jeszcze surowy, formę przykryć luźno folią aluminiową i dopiec.
Studzenie i wykończenie
Po upieczeniu ciasto zostawić w formie na 10–15 minut, następnie delikatnie wyjąć (nożem oddzielić brzegi) i przełożyć na kratkę do całkowitego wystudzenia. Dopiero po wystudzeniu można posypać cukrem pudrem. Ciasto kroi się lepiej, gdy jest chłodne – dżem mniej się ciągnie i nie brudzi noża.

Składniki powinny mieć temperaturę pokojową. Zimne jajko i mleko prosto z lodówki z olejem tworzą cięższą masę – ciasto wtedy gorzej rośnie i może wyjść zakalcowate.

Wartości odżywcze ciasta z jednego jajka z dżemem

Poniżej orientacyjne wartości dla jednej porcji, przy założeniu, że z ciasta wyjdzie 12 kawałków, a użyty dżem ma około 200 kcal/100 g (typowy dżem owocowy):

– Kaloryczność: około 220–240 kcal na kawałek
– Białko: około 3–4 g
– Tłuszcz: około 9–10 g
– Węglowodany: około 32–35 g

Ciasto nie jest fit wypiekiem, ale jak na domowe, proste ciasto kryzysowe ma rozsądny bilans. Duża część kaloryczności pochodzi z cukru i dżemu, więc jeśli potrzebna jest lżejsza wersja, najłatwiej ograniczyć właśnie te elementy (patrz niżej – warianty).

Warianty i zamienniki do ciasta z jednego jajka z dżemem

Ciasto z jednego jajka z dżemem bez mleka

W razie braku mleka można przygotować to ciasto tylko na wodzie lub na mieszance wody i jogurtu.

Najprostszy wariant: zamiast 150 ml mleka wlać 150 ml wody. Warto wtedy dodać 1 łyżkę gęstego jogurtu, kefiru lub śmietany, jeśli jest w lodówce – poprawi to strukturę i smak, ale nie jest obowiązkowe. Ciasto na samej wodzie będzie odrobinę mniej „mleczne” w smaku, ale dalej puszyste.

Przy wersji bezmlecznej dobrze jest nieco zmniejszyć ilość cukru (np. do 100 g), zwłaszcza jeśli dżem jest bardzo słodki. Na wodzie słodycz jest odczuwalna mocniej.

Lekkie ciasto z jednego jajka z mąką pełnoziarnistą

Można podmienić część białej mąki na pełnoziarnistą, żeby ciasto było bardziej sycące. Bezpieczna proporcja dla początkujących to 120 g mąki pszennej + 60 g mąki pełnoziarnistej. Taka mieszanka nie przytłacza struktury i ciasto nadal jest miękkie.

Mąka pełnoziarnista chłonie więcej płynu, dlatego przy takim zamienniku często trzeba dolać 1–2 łyżki mleka więcej. Konsystencja powinna być gęsta, ale nadal lejąca. Dodatkowo warto dodać odrobinę więcej wanilii albo szczyptę cynamonu – pełnoziarnista mąka ma wyraźniejszy smak i dobrze się z tym łączy.

Zmiana dżemu i dodatków smakowych

Przepis dobrze znosi różne dżemy, ale najlepiej równoważą smak kwaśniejsze. Przy bardzo słodkim dżemie (np. truskawkowym) lepiej zmniejszyć cukier w cieście do 90–100 g, inaczej całość może wyjść przesłodzona.

Ciasto można też lekko „podrasować” bez podnoszenia kosztów: szczypta cynamonu pasuje do dżemu śliwkowego, odrobina skórki cytrynowej do wiśni lub porzeczki. Wystarczy 1/2 łyżeczki przyprawy, żeby smak był wyraźniejszy, ale nie dominujący.

Przechowywanie i podawanie domowego ciasta z jednym jajkiem

Ciasto najlepiej smakuje w dniu pieczenia oraz kolejnego dnia. Dzięki olejowi w składzie długo pozostaje wilgotne. Po całkowitym wystudzeniu warto zawinąć je w folię spożywczą lub przełożyć do szczelnego pojemnika. W temperaturze pokojowej trzymać maksymalnie 2 dni. Latem, przy wysokich temperaturach, lepiej przechowywać w lodówce, do 3 dni.

W lodówce ciasto lekko twardnieje – przed podaniem można je na kilka minut zostawić w temperaturze pokojowej albo krótko podgrzać w mikrofalówce (pojedynczy kawałek przez 10–15 sekund). Dżem wtedy znowu robi się miękki, a środek bardziej puszysty.

Do podania wystarczy posypanie cukrem pudrem. Przy kwaśnym dżemie można dodać kleks gęstego jogurtu naturalnego lub śmietany – działa jak szybka, prosta „polewa”. Jeśli ciasto ma być bardziej odświętne, na wierzchu dobrze sprawdzi się szybka polewa z 50 g gorzkiej czekolady i 1–2 łyżek oleju, rozpuszczonych razem w kąpieli wodnej i wylanych cienką warstwą na wystudzone ciasto.

To ciasto jest dobre do krojenia w prostokąty i zabierania „w rękę”: do szkoły, pracy, w drogę. Nie kruszy się przesadnie, a dżem, jeśli był gęsty, nie wypływa przy krojeniu. Dobry sposób na przećwiczenie podstaw ucieranego ciasta bez ryzyka marnowania dużej ilości składników – jedno jajko, reszta to typowa zawartość kuchennej szafki.